ظ ظاهر هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ ( حديد - 3 ) پيدا . نمايان . از اسماء ذات خداى تعالى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 89 و 145 ) ظاهر قرآن آنچه كه از مدلول ظاهرى الفاظ قرآن استفاده مىشود . ( معارف و معاريف ) ظاهر كتاب مقصود آياتى است كه به حسب اوضاع لغت عرب و قواعد لفظى كه بناى عقلاء در محاورات و گفت و شنيدهاى خود اعتماد بر آنهاست بر امرى دلالت كند ولى احتمال خلاف آن نيز داده شود . ( كلم الطيب ، ص 6 ) ظن جاهليت ( ظ نّ ) يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ ( آل عمران - 154 ) مردم جاهليت آگاهى صحيح از خداوند نداشتند و با پندار غلط و تقليد كوركورانه و بدون علم خدا را به شكلى مىتراشيده مىپرستيدند و يا وعده‌هاى خدا و پيامبر را دروغ مىپنداشتند و اين پندار و گمان را قرآن محكوم مىكند و ظن جاهلى بدون علم مىداند . ( مكتب اسلام ، ش 431 ، ص 45 ) ظواهر قرآن اصوليون عمل به ظواهر آيات قرآن را تجويز و اخباريون آن را منع كرده‌اند ( ملاك اصول استنباط ، ج 2 ، ص 55 ) ظهار ( ظ ) 1 . - سورهء ظهار 2 . الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ ( مجادله - 2 ) نوعى قهر كردن شوهر است كه در جاهليت مرسوم بود به اين كه شوهر زن خود را به مادر ( يا يكى از محارم چون دختر و خواهر ) تشبيه مىكرد و اين تشبيه وسيله‌اى بود براى انشاى طلاق و تحريم ابدى و در اين صورت زن نمىتوانست همسر ديگرى براى خود انتخاب كند و همچنان بلا تكليف ميماند . اما در اسلام هرگاه كسى نسبت به همسرش ظهار كند ( و به تعبير شرعى بگويد : ظهرك كظهر امى ، يا انت علّى كظهر امى يا اختى يا بنتى ) زن مىتواند با مراجعه به حاكم شرع شوهر را موظف سازد كه يا رسما از طريق طلاق از او جدا